Magija pospremanja koja će vam promijeniti život

download

Ovaj priručnik za pospremanje doma, autorke Mari Kondo japanskog stručnjaka za raspremanje, prvi je na listi najprodavanijih vodiča Njujork tajmsa i on vodi čitaoce korak po korak kroz revolucionarnu metodu KonMari za smanjivanje, razvrstavanje i odlaganje stvari. Uprkos upornom trudu da se riješite nereda u svom domu, da li vam se čini kao da papiri neprestano odnekud izviru i da vam je odjeća uvijek u hrpama koje podsećaju na zamršene špagete? Japanski stručnjak za raspremanje Mari Kondo podigla je čin pospremanja na sasvim novi nivo, uz obećanje da čim uvedete jednostavnost i red u svoj dom na ispravan način, više nikada nećete morati to ponovo da radite. Većina metoda zasniva se na raspremanju po sistemu soba po soba ili malo po malo, čime ste osuđeni da zauvijek pokušavate da se oslobodite svog nereda. Metoda KonMari, sa revolucionarnim sistemom pospremanja prema kategorijama, daje trajne rezultate. Zapravo, nijedan od klijenata Mari Kondo nije se vratio starim navikama (a na njene časove se i dalje čeka po tri mjeseca). Ovaj svetski bestseler tokijske pobornice drugačijeg životnog stila, sa opsežnim uputstvom za određivanje da li neki predmet u vašoj kući “budi iskru radosti”, pomoći će vam da raspremite vaš nered i da uživate u jedinstvenoj čaroliji urednog doma – kao i u smirenim i usmjerenim mislima koje ova promjena može da podstakne.

 

Advertisements

Pol Kle- Mašina koja cvrkuće

Njemačko-švajcarski slikar Pol Kle stvara poseban i sasvim ličan umjetnički jezik.Za njega je umjetnost bila “jezik znakova”,oblika koji su slike ideja,kao što je oblik slova slika nekog specifičnog zvuka,ili strijela slika za zapovjest-“samo ovuda”. Njegova poznata slika Mašina koja cvrkuće iz 1922.godine sadrži zabavni karakter tih verbalno-vizuelnih igri riječima. Danas se slika nalazi u muzeju Moderne umjetnosti u Njujorku.

949f13c1df30a468b76afab5b994011b_XL

Slika Mašina koja cvrkuće,fini crtež perom obojen vodenim bojama iskazuje jedinstvenu atmosferu Kleove umjetnosti.Uz pomoć nekoliko jednostavnih linija stvorio je jedan avetinjski mehanizam koji podržava ptičje glasove,a istovremeno ismijava čovjekovu vjeru u čuda mašinskog doba i njegovo sentimentalno uživanje u pjesmi ptica.Pozadina ove neobične mašine je maglovito plava i ljubičasto-roze,što stvara osjećaj starine.Ptice imaju neobične oblike privezane su za žice i prisiljene da cvrkuću kad god se pokrene ručica .Naglašene su teksture ,a ptice su definisane mnogim linijama.Glave tih vještačkih ptica  liče na mamce za ribe,kao da žele da ulove prave ptice.Na taj način se kondenzuje u jedan neočekivani izum čitav kompleks ideja  o savremenoj civilizaciji.

Naziv slike Mašina koja cvrkuće ima bitnu ulogu.Sama slika,mada vizuelno privlačna ne otkriva svoje puno svojstvo i ideju.Tumačenja slike su raznovrsna.Neki  je vide kao noćnu moru za posmatrača,ili kao bespomoćnost umjetnika,ali i kao trijumf prirode nad mašinom.Ipak je ona svojevrstan protest Pola Klea protiv mašinskog doba .Ona ukazuje savremenom čovjeku da treba da se okrene od “mašine” da bi čuo ptice koje pjevaju i uživaju u prirodi.

1933. slika je izlagana u Njemačkoj ,a Adolf Hitler ju je proglasio za “degenerisanu umjetnost”.Nacistička partija je prodaje trgovcu slikama 1939.godine,a ona je “našla svoj put ” do Njujorka.

Slika Mašina koja cvrkuće Pola Klea bila je inspiracija za više muzičkih kompozicija.Prema listu Njujork Tajms iz 1987.godine reprodukcije ove slike su bile veoma čest dekor dječjih soba .Slika je simbol koji opominje i ukazuje na posljedice otuđenja u savremenom društvu i prevage mašina nad humanošću.

Gustav Klimt

Klimt je rođen 14.jula 1862.godine u skromnoj porodici,pa je priliku za studiranje na bečkoj Školi za umjetnsot dobio zahvaljujući stipndiji.Zajedno sa svojim bratom Ernstom Klimtom,koji je pohađao istu školu,te kolegom Francom Mačem  marljivo radio i brzo napredovao.

Pored poslova na ukrašavanju plafona i teatara,postao je portretista jevrejskog visokog građanstva.Nije radio samo na slikama,već je u saradnji sa arhitektama osmišljavao čitave kuće i vile kao totalna umjetnička djela.

Godine 1894. dobio je narudžbinu za tri monumentaln slike na plafonu velike aule bečkog univerziteta .Alegorični prikaz tri fakulteta -pravnog, filozofskog i medicinskog -izazvao je skandal.

Gustav-Klimt-zene-kao-vecita-inspiracija-3

Klimt je za licemjerni Beč pokazao previše golotinje,smatra Vajdinger.

“Problm je bio što je pokazao Bečlijama kako oni sami izgledaju.Nage žene nije više slikao kao boginje ,nego kao žene iz susjedstva.Slikao ih je u njihovoj ljepoti, ali i ružnoći,”kaže ovaj poznavalac Klimta.

I sve to na golemim slikama na plafonu konzervativnog Univerziteta.

“Bila j to kap koja je prelila čašu.Nije se radilo o smišljenoj provokaciji.Klimt je bio vrlo autentičan.Jednostavno je želio da slika ono što ga je zabavljalo.”

Slikar je tom načinu rada ostao vjeran uprkos velikim finansijskim gubicima.Radove iz Univerziteta u Beču kasnije je uz pomoć svojih mecena otkupio.Već tada su koštali čitavo bogatstvo.Današnji ljubitelji umjetnosti mogu ih posmatrati samo na reprodukcijama-originali su uništeni u dvorcu Imendorf u donjoj Austriji ,kojeg su nacisti zapalili krajem Drugog svjetskog rata.

Godine 1907. nastalo je jedno od njegovih najpoznatijih djela-portret  Adele Bloh- Bauer,prve ćerke jednog bećkog bankara.

download

Rijč je o portretu sa vrlo realističnim licem i bogatim zlatnim dekorativnim elementima.Činjenica da neki upotrebu zlata smatraju kičem,nije smetala Klimtu.

“On nije bio akademski slikar.Nije posjećivao slikarske akademije,nego škole za umjetnost.S klasičnim slikarstvom nije imao ništa .Koristio je veliki broj materijala kojima se bavio još od školovanja.To je bio umjetnički obrt ” ,kaže Vajdinger.

Upravo te 2materijalne slike2 čine Klimta tako posebnim-i to na način na koji ga niko nije slijedio.Dekorativni i “autentični” karakter njegovog djela takođe je Klimta spriječio da ikada dobije profesuru.

“Klimt je bio dekorativni umjetnik”,oštro kaže istoričar umjetnosti Vajdinger.Ali način na koji je slikao kod ljudi izaziva pobožnost.”To sam uvijek iznova primjećivao.”

Poljubac 

download (1).jpg

Poljubac je najpoznatija slika Gustava Klimta i ikona moderne umjtnosti.Ova slika je jedna od najpopularnijih na svijetu , mnogo puta je umnožavana i to ne samo na reprodukcijama, već i na šoljicama za kafu,kravatama,torbama i brojnim drugim predmetima svakodnevne upotrebe.Danas se slika nalazi u Austrijskoj galeriji dvorca Belvedere u Beču.

Slika Poljubac je nastala 1908 godine  i pripada onome što se naziva “zlatnom fazom” Gustava Klimta. Klimt je obično slikao veoma sporo,za nke slike trebalo mu je i pet godina da ih dovrši,ali ova je završena brzo ,jer je želio da je prikaže na bečkoj izložbi portreta.Kada je slika prvi put izložena ,nije se zvala “Poljubac”,već  “Ljubavnici” i nije bila dovršena sve do okončanja izložbe.

Poljubac prikazuje par koji se strastveno ljubi na obali pokrivenoj cvijećem.Njihova priljubljena tijela imaju neodređene forme tako da izgledaju kao jedna osoba.Žena kleči,a njena glava je naslonjena na rame i muškarčevu ruku koja je pridržava.Muškarac stoji i grli ženu,a njegov zagrljaj oblikuje skladno  jedinstvo dva tijela.Njegova glava je nagnuta napred i naslonjena na ženinu glavu.

Tijela muškarca i žene su dijelom spojena raskošnom odjećom blistavih boja ukrašenom nizom šarenih oblika.Odjeća muškarca ima oštru pravougaonu ornamentiku, crnih i bijelih “muških “oblika.Ženina odjeća ima mekše oblike ,cvjetna je i povezana vizuelno sa pokrivačem od cvijeća.Ona kleči i simbolično se povezuje sa majkom prirodom.Njena pojava sadrži malo geometrijskih oblika  koji j povezuju sa muškarcem i simbolišu njihovo jedinstvo.Njihov ljubavni odnos je istaknut u jedva primjetnoj granici njihovih tijela,zbog gotovo identičnog tkanja oblika koji ih i simbolično odvajaju od ostatka svijeta.

Primarne boje na slici su zlatna ,braon,žuta i zelena.Na pozadini su zlatni listići koji donose dubinu ovoj slici.Zlata ima na listićima,odjeći i tačkicama nabacanim po platnu.Klimt jekoristio osam zlatnih listića različitih vrsta.

Vjeruje se da slika opisuje romantični odnos između velikog slikara i žene čije će ime izgovoriti na samrti.Figura muškarca je možda Klimt,a žena je možda Emili Flege koja je sa njim i pored afera bila dvadeset godina.

Slika “Poljubac” je veoma tajanstvena.Ona nikada nije naučno obrađena ni restaurirana,pa i dalje krije mnogo toga.

Zaboravljeni slikar Leon Koen

Rođen u Beogradu u jevrejskoj porodici sefardskog porijekla,Koen prvo uči trgovački,a zatim i krojački zanat u Šapcu,da bi po povratku u Beograd pohađao kurseve kod slikara Steve Todorovića,a kasnije i Đoke Milovanovića.Kao državni stipendista 1885.godine upisuje Akademiju u Minhenu gdje ostvaruje kontakte sa studentima iz Srbije:Božidarom Nikolajevićem,Stevanom Aleksićem,Nadždom Petrović, i uporedo posjećuje časove psihologije ,istorije umjetsnosti i filozofije.

Pored brata Davida,skromnu novčanu pomoć za studije u Minhenu omogućuje mu i srpski konzul Hajim Davičo.Tokom novog boravka u Minhenu (1893-1898) uključuje se u umjetnički život (upoznaje Vasilija Kandinskog) i viđa se sa budućom suprugom Jevrejkom Jozefinom Šimon iz Minhena.Krajem 1896. biva nagrađen srebrnom medaljom Akademije za sliku “Josifov san”.Izlaže na bijenalu u Veneciji 1899.,a godinu dana kasnije i na Svjtskoj izložbi u Parizu.

 

Emanuel Vidović

Emanuel Božidar Vidović, rođen je u Splitu 24.decembra 1870.godine.Djetinjstvo provodi u starim ambijentima Splita i Trogira ,gdje stiče prve impresije koje bitno utiču na njegovo kasnije stvaranje. 1887.godine odlazi u Veneciju na Accademie de Belle Arti  i slika Veneciju,Milano i Chioggi-u,gdje ga na kratko inspiriše tehnika divizionizma G. Segantinija.Njegovi tadašnji radovi,pogotovo brojne vedute venecijanskih kanala ,stoje u rasponu između lirskih sutonskih ugođaja i otvorenih kolorističkih pejzaža .Povratkom u Split 1895.nailazi na krug slikara ,književnika,muzičara  i kritičara koji su pod uticajem Moderne umjetnosti naročito isticali simboličke i lirske komponente umjetnosti.U Splitu i okolini radi skice i studije u prirodi,otvorenim bojama i pod neposrednim utiskom realnog pejzaža i veduta.Kasnije,prenoseći te prvobitne i svježe impresije  u ateljeu na velika platna,zaodijeva ih u zamagljenu i polumračnu atmosferu.

Iako je atmosfera na njegovim platnima postajala sve tamnija,na brojnim slikama iz tog razdoblja ,nalaze se likovni kvaliteti posebne snage i osebujnosti.Na rijetkim svjetlijim i toplije obojenim djelovima tamnih velikih platna ,uspijevao je ostvariti intenzivne luminističke i kolorističke efekte.U Splitu je najaktivnije uticao na likovni i kulturni život,ali i na pedagoški ,odgojivši na Realnoj gimnaziji i Obrtničkoj školi veliki broj slikara mlađe generacije.1908.godine  bio je glavni pokretač pri osnivanju “Hrvatskog umjetničkog društva Medulić”.Od 1930. redovno posjećuje Trogir,privučen slikovitošću i patinom koju je vrijeme dalo njegovoj arhitekturi.Tada počinje slikati i mrtve prirode,uglavnom starih skulptura,crkvene predmete i antikvitete kojima je bio ispunjen njegov splitski atelje.Kasnije slika i enterijer svog atljea i mrtve prirode s voćem,cvijećem ,ribama i sl.,a koje je prvi put izložio 1929.

U drugoj polovini svog života ,stvarajući brojna djela sve bogatijih likovnih kvaliteta, ulazi u krug savremenih slikara. Od 1938. do 1940. slika enterijere splitskih i trogirskih crkava.Iako je mnoge radove,nakon izložbi uništavao,sačuvan je veliki opus od oko hiljadu slika,akvarela,crteža i karikatura.

Emanuel Vidović je najveći splitski slikar,ali i jedan od najvećih slikara hrvatskog modernog slikarstva.

 

Pablo Pikaso u iskrivljenim linijama ljubavi

Rijetki su slikari koji nisu ovjekovječili na platnu ženu za kojom žude ,ali je samo jedan onaj koji je svoje muze emotivno “mleo” iskrivljavajući ih u svrhu umjetnosti,Pablo Pikaso.

Za razliku od slikara koji na platno prenose ljepotu žene ili ljubavnice,Pablo Pikaso je svoju slikarsku palicu usmjeravao u pravcu uvrnute mašte,koja ne samo da zamišlja patnju žena koje slika,već i bukvalno usisava život onih koje su upale u njegovu ljubavnu mrežu.To je razlog što njegovi modeli na platnu djeluju iskrivljeno u raznim izmučenim oblicima,kao da ih je secirao u djelove prožete patnjom,a onda poput nespretnog klesara  pokušavao da ih sastavi u djelovekoji se jednom razbijeni više nikako ne uklapaju.

Njegov slikarski opus zapravo predstavlja dnevnik slavnog slikara,koji je slikajući one koje su ga okruživale i voljele ,nesvjesno pisao o onome što se dešavalo u njegovom umu i ljubavnom životu.

Takav pristup je bio pokretač dva nova pravca u slikarstvu,kubizam i sugestivni ekspresionizam,koji su Pikasu donijeli svjetsku slavu slikara čije se slike najviše kradu,ali su ujedno i postale razlog zbog kojeg je on postao neko čije radove i životnu priču posmatraju svjetski psihijatri i psiholozi,a čije se dijagnoze kreću u dijapazonu od raznih mentalnih bolesti do podvojene ličnosti i šizofrenije.

Vjerujući da žene postoje kako bi njega zadovoljile,Pikaso je imao buran ljubavni život ispunjen paralelnim vezama.Kako su njegova osjećanja prema ljubavnicama oscilirala od ekstremne nježnosti do ozbiljne mržnje,i kako je smatrao da su žene “sprave za izazivanje patnje”, dijelio ih je u dvije kategorije:otirači i boginje.

Ko su bile žene koje je on zaista volio?

Fernanda Olivije(Fernende Olivier,rođena Amelie Lang)

fernanda_med.jpg

Kada je 1904. upoznao svoju prvu pravu ljubav,Fernandu Olivije,Pikaso nije ni sanjao o tome da će ta crvenokosa,kontradiktorna djevojka promijeniti tok ne samo njegovog stvaralaštva ,već i čitave zapadne umjetnosti.

Mada je bila model,Fernanda je ušla u njegov studio samo da bi se sklonila sa kiše ,a onda je, uhvaćena u njegove slikarske linije ostala tu narednih sedam godina.Bio je to period u kojem je slavni slikar bio toliko zaljubljen da je čak radio sve poslove po kući.Bio je posesivan, zabranio joj da pozira drugim umjetnicima,želio ju je samo za sebe.

U umjetničkom pogledu,preokret se desio 1906. kada je sa njom boravio u španskom selu Gosol,gdje je prilikom izrade Fernandinih portreta kombinovao žensku ljepotu i kubističku arhitekturu sela.Na osnovu brojnih portreta ,lako se moglo zaključiti kako se mijenjao odnos između njih dvoje,od strastvene ljubavi,preko posrtanja ,do prekida praćenog brojnim ružnim postupcima.Fernanda je patila od bolesti bubrega,što je mladi umjetnik tumačio kao izdaju i prepreku ka daleko važnijem cilju-stvaranju umjetnosti.Fernanda nije mogla da podnese njegovu sebičnost,pa je u želji da ga učini ljubomornim ,1912. otišla sa nepoznatim italijanskim slikarom,što je u njemu izazvalo pravu emocionalnu buru ,a bijes koji je tada osjetio doveo je do raskidanja sa renesansnom idejom utvrđene perspektive.Od tada slikarstvo više neće bitii isto.

Eva Guel (Eva Gouel,rođena Marcelle Humbert)

eva_gouel_1.jpg

Ljubav prema Fernandinoj dobroj prijateljici Marsel Humber,koju je Pikaso zvao Eva Guel,rodila se iz osvete.Od svih žena koje je volio ,o Evi se najmanje zna,a njen život prije njega je ostao potpuna misterija.Par godina koje je provela sa Pikasom vezuju se za njegov period sintetičkog kubizma.Evin portret nikad nije naslikao ,ali joj je posvetio par slika koje je nazvao “Ma Jolie” i “J’aime Eva”(moja lijepa i volim Evu),što je bio jedini put da je otvoreno kroz umjetnost iskazao privrženost nekoj ženi.

Kako on jednostavno nije mogao da bude vjeran,započeo je aferu sa Gabi Depardje u trenutku kada se Eva razboljela od tuberkuloze.Ipak,bio je uz nju kada je 1915. umirala,a njena smrt ga je toliko pogodila da jedno vrijeme nakon toga nije mogao emotivno da se veže.

Olga Hohlova

olga_hohlova_1.jpg

Svoju sljedeću veliku ljubav i prvu suprugu,Pikaso je upoznao u Rimu 1917. gdje je radio na baletu “Parade”.Ugledavši prelijepu ukrajinsku balerinuOlgu Hohlovu, zaljubio se na prvi pogled.Vjenčali su se već sledeće godine u pravoslavnoj crkvi u Parizu ,a 1921. su dobili sina Paula.Tada se njegovo stvaralaštvo okreće temi majke i djeteta,što ga nije držalo dugo.Period proveden sa Olgom mu je doneo stvaralački preokret od apstrakcije u kojoj je mijenjao svijet,do konzervativnog neoklasicizma.

Njihov brak je bio buran,prepun svađa i prebacivanja.Olga je na sve načine pokušavala da ukroti njegovu neobuzdanu narav,a on da nastavi sa boemskim životom,što je dovelo do potpunog raskola u njihovom odnosu.Njegovi umjetnički prikazi supruge su počeli da odišu mržnjom i odbojnošću da bi je konačno predtavio sa izvrnutim zubima i udovima ,zbog čega je ona počela da gubi vezu sa stvarnošću.

Pošto je francuski zakon nalagao podjelu imovine bračnih drugova u slučaju razvoda,oni su se rastali 1935.,ali su ostali u formalnom braku  sve do njene smrti 1955.Nakon rastanka,Olga je doživjela nervni slom,a on je nastavio buran emotivni život sa drugim ženama.

Mari-Tereza Valter 

mari_tereza_1

U ulici u kojoj su Pikaso i Olga imali stan,živjela je prelijepa sedamnaestogodišnja djevojka,sportskog izgleda,energičnog duha,Mari-Tereza.Ona je četrdesetšestogodišnjem slikaru zapala za oko čim ju je prvi put ugledao.Punih osam godina je uspjevao da od Olge sakrije njihovu vezu,sve do trenutka kada je sa njom 1935. dobio ćerku Maju(Maria de la Concepcion).

Portreti iz perioda koji je Pikaso proveo sa Mari-Terezom odišu idiličnim erotizmom u kome se osjeća da oboje uživaju.Ona u sopstvenoj senzualnosti,a on u savršenstvu prizora koji prenosi na platno.

Međutim, ni sva njena ljepota i mladost nisu uspjeli da ga zadrže sa njom.Kao što svaka žena osjeća da gubi pažnju dragog čovjeka,tako je i Mari-Tereza znala da se slikar zaljubljuje u Doru Mar.Toliko je bila ljubomorna na nju da su se jednom prilikom pobile  u njegovom ateljeu.

Mari-Tereza je Pikasa voljela do kraja njegovog života .Četiri godine nakon njegove smrti ,tragično je okončala svoj život. Objesila se.

Dora Mar (Dora Maar,rođena Henriette Theodora Marković)

dora_mar_3.jpg

Prvi susret Pikasa i Dore u Cafe les Deux Magots,protekao je u znaku igre u kojoj on zabada nož u sto između njenih prstiju.Zabava je završena tako što je konačno pogodio u prst, a ljubav ljubav počela da se rađa kada ju je zamolio da mu pokloni krvavu rukavicu koju je kasnije brižno čuvao u svom ateljeu.

Odrasla u Argentini kao Teodora Marković,atraktivna Dora Mar jugoslovenskog porijekla,bila je muza slikara narednih sedam godina.To je bio period u kojem je naslikao neka od svojih neprocjenjivih djela.

Pikasa je oduševljavala njena tuga,čiji je razlog bio to što ne može da zatrudni.Samim tim bila je užasno ljubomorna na Mari-Terezu i njihovu ćerku Maju.Taj bol je slikaru dao novu inspiraciju.Uživao je da slika “predivnu,tužnu Doru”.U tom periodu je nastala jedna od Pikasovih najpoznatijih slika “Žena koja plače”(Slika iznad, u sredini).

Kako je Pikaso bio emotivna pijavica  koja je svojom harizmom  u potrazi za inspiracijom bukvalno proždirao živote svojih muza ,i Doru je napustio 1943,zbog mlađe Fransoaz .Sve to je dovelo do njene nervne rastrojenosti .Povukla se u samački život,a svoju uspješnu umjetničku karijeru bacila u sunovrat.Umrla je samam i siromašna.

Žaklina Rok (Jacqueline Roque)

zaklina_rok_1

Poslednju svoju veliku ljubav,Žaklinu Rok,Pikaso je upoznao sa 79 godina u fabrici grnčarije,u koju je često dolazio.Ističući njeno mačkasto lice i dug vrat,njoj je posvetio najveći svog opusa.Dok je slikao preko 4oo Žaklininih portreta i oko 1200 crteža ,Pikasovi potezi su ponovo postali smireni.Na svoj 90-ti rođendan,Pikaso je postao prvi živi slikar čija je izložba priređena u Luvru.

Kao i ostale njegove muze,Žaklina je bila emotivno zavisna od Pikasa do neslućeno bolnih razmjera ,što je i nju uništilo.Oduzela je sebi život 1986.

Uprkos sebičnosti koja je podrazumijevala da sebe i svoju umjetnost uvijek stavi na prvo mjesto ,činjenica je da su zahvaljujući njemu njegove muze postale vječne.

 

Slovenački impresionisti-Jakopič,Grohar ,Jama

Tri Slovenca, Jakopič, Grohar i Jama, su tri stuba slovenačke kulture i izrazi njene duše, govorila je Nadežda Petrović povodom prikaza slika sa I Jugoslovenske izložbe 1904.godine… Grohar stoji visoko, a Jakopič ga dostojno dopunjava… dovoljno je pogledati njihova platna i povjerovati u „istinu“ Sezanovih tvrđenja…

Počev od energične slikarke Nadežde Petrović i njenih prijatelja iz Slovenije (sa njima se upoznala za vrijeme studija u Ažbeovom ateljeu u Minhenu) moderna umjetnost kod nas  je smjerno, a potom sve intenzivnije počela da se razvija u prvoj polovini XX vijeka. Zajedno (Nadežda… i slovenački impresionisti) su probili zid koji je umjetnost držao u okovima, strogo kontrolisanim pravilima slikanja. Sa njima se rasplamsala sloboda modernog izraza sa svom raznovršnošću i preplitanjem različitih pravaca moderne umjetnosti koji će se meijnjati velikom brzinom.

Udio slovenačkih imresionista je značajan, jer se putem njihovog prisustva na Jugoslovenskim izložbama, izložbama grupe „Sava“ osnovane 1904.godine (trojici umjetnika pridružuje se i Sternen), učešća u prvoj jugoslovenskoj slikarskoj koloniji – Sićevačkoj koloniji, kao i izlaganjima slika u Jakopičevom salonu za mlade umjetnike u Ljubljani, objedinjavala i kultuloroška zajednica jugoslovenskih naroda. Jednovremeno je impresionizam zaživio na jugoslovenskom prostoru.

Kako su slovenački impresionisti prevashodno nastali pod uticajem minhenskog impresionizma, a ne pariskog, nose u sebi istu crtu kojom u prvi plan stavljaju impresiju umjetnika. Slično, ali ipak i različito od sezanovskog impresionizma kao najvažnijeg predstavnika. Za razliku od Nadežde Petrović, slovenački slikari će se vremenom u potpunosti približiti osnovama pariskog impresionističkog stvaranja. Jedan od najznačajnijih impresionista Pol Sezan pronašao je „istinu“ u impresiji i zagovarao imresionističko slikarstvo kao pravac u slikarstvu koji je čvrst i trajan. Sezan je, nakon decenija rada, početkom XX vijeka, tačnije 1904. godine na izložbi u Jesenjem salonu, priznat u svojoj umjetničkoj borbi. Njegov princip, da kad je boja u punom bogatstvu, i forma se iskazuje u svojoj punoći, je prihvaćen. Odmah nakon toga počeli su da nastaju novi pravci u umjetnosti. Sezan je i sam doprineo tome, jer je rješavajući probleme svjetlosti i boje, pronalazio i „mane“ ( M.B.Protić ) u slikanju imresionističkih slikara, te tako dao osnove i podsticaje za nove slikarske pravce. Kod nas , slovenački impresionisti tek započinju svoju ličnu borbu za prihvatanje njihove intimne – lične impresije, njihovog viđenja igre svjetlosti i boja kojom se „zapisuje istina“ viđenog. Impresionista nas upućuje u drugačije posmatranje stvarnosti, budi u nama novu svjetlost, nadu i vjeru. Život je iskričav i tanan… ne smemo propustiti da ga vidimo u njegovoj izvornosti…

Nov način vizuelnog izraza koji je oličen u neposrednosti, spontanosti, svjetlosti sunca, odbljescima svjetlosti, debelim namazima čistih boja sunčevog spektra, vidnim tragovima kista izveli su i slovenačke impresioniste u prirodu: slikaju izvan ateljea, najviše pejzaže, ali i druge motive pod istom inspiracijom. Impresija je kratka, a slikanje je brza i poletna igra koja stvara atmosferu radosti.

Kroz poneku sliku vrsnih slovenačkih impresionista predočićemo sebi ljepotu ovog pravca u umjetnosti, iako znamo da su se umjetnički pravci XX veka velikom brzinom smjenjivali, miješali…sve do trenutka kad se umjetnost sama sebi učinila istrošenom. I taj „zabrinuti“ trenutak je prošao…za umjetnost ne postoji kraj. Ide dalje, ali se i osvrće. I mi ćemo se na kratko osvrnuti na stvaralaštvo iz prošlog vremena. Prinuđeni smo posmatrati staro našim savremenim okom koje vidi drugačije… izvorno pripada vremenu u kojem je nastalo i njihovim posmatračima. Zadovoljstvo je dovoljno snažno da nema potrebe praviti paralele između posmatrača koji su živjeli u vrijeme stvaranja Jakopiča, Grohara, Jame i nas. Mi bar umijemo sa više razumevanja posmatrati različitosti i po sopstvenom izboru zaustavljati pogled na platnu ovog ili nekog drugog pravca u slikarstvu.

220px-Ivan_Grohar_(2)

Ivan Grohar (1867-1911) je nakon završene slikarske akademije u Beču otišao i u Ažbeov atelje u Minhenu. Tu se upoznaje sa novom tendencijom, bolje reći novim izrazom u slikarstvu. Prihvata osnove impresionizma (bio je realista u svojim početnim radovima) koji će sa povratkom u Ljubljanu prezentovati, kako u svojoj sredini, tako i dalje na jugoslovenskim prostorima, a kao član grupe „Sava“ učestvovati na mnogobrojnim izložbama, kako na jugoslovenskom prostoru tako i u Varšavi, Krakovu, Trstu, Londonu…

Na njegovim slikama možemo prepoznati njegovu lirsku prirodu. Najpoznatije njegove slike su: „Pod Koprivnikom“ (1902), „Grabljivice“ (1902), „Pomlad“, „Škofja Loka v snegu“ (1905), „Sijalec“ (1907)…

Ivan_Grohar_-_Pod_koprivnikom

download (1)

4 T

Rihard_Jakopič_1905-10

Rihard Jakopič (1869-1943) je ne samo jedan od vodećih slikara impresionizma, već i značajan teoretičar umjetnosti. Prošao je isti put slikarskog školovanja kao i njegov prijatelj Grohar. Po povratku u Ljubljanu sa velikim, strastvenim oduševljenjem slika uglavnom pejzaže, ali i mrtvu prirodu, portrete.

Najpoznatije njegove slike su: „Žena pod grabovima“, „Breze“, „Sava“, „Sončni breg“…Svoj snažni temperament ispoljavao je na svojim slikama, ali i kroz druge aktivnosti. Osnovao je sopstvenu slikarsku školu kako bi znanje i ideju prenosio mladima. Ličnim sredstvima izgradio je slikarski Paviljon u parku Tivoli u Ljubljani. Nacrt za Paviljon uradio je arhitekta Maks Fabijan.

 

Na samom kraju prve decenije XX vijeka Ljubljana je u Jakopičevom salonu imala centar za izlaganje moderne umjetnosti. Tu je izlagao svoja mnogobrojna djela Jakopič, Nadežda Petrović i mnogi drugi slikari modernih tendencija. Jakopič je jedan od prvih članova Slovenačke akademije nauka koja je osnovana 1938.godine.

Na vijest o njegovoj smrti, slovenački dnevni list „Slovenec“ zabilježio je uz kratku biografiju da je Jakopič stajao na začetku slovenačke moderne i da mu je smrt istrgla kist iz ruku. Ovaj besmrtni pjesnik boje ostaće da živi sa nama…Slava! Slava! Slava! Njegovi duši…

Matija Jama (1872-1947) je takođe boravio u Ažbeovoj školi, gdje su se prijatelji i dobro zabavljali sudeći po nekim fotografijama. Jama je dosta putovao, živio u Hagu (1915-1922), a nakon toga živi u Ljubljani. Bio je opsjednut problemom svjetlosti.

Značajnija djela su: „Tri breze“ (1901), „Vas v zimi“ (1911-12), „Pristanište v Amsterdamu“ (1919)…

 

Marko Murat

Na velikoj međunarodnoj izložbi u Parizu 1900.godine ,koja je na simboličan način nagovijetila rađanje novog doba ,našli su se izlagači iz cijelog svijeta.Svako je u svojoj oblasti i prema mogućnostima prikazao dostignuća u raznim oblastima i djelatnostima:privredi,nauci,tehnici i tehnologiji,izdavaštvu kao i umjetnosti.Među umjetničkim djelima u srpskom paviljonu izložbe,jasno se,po veličini i načinu  slikanja izdvajalo veliko platno mladog srpskog slikara iz Dubrovnika, Marka Murata(1864-1944) s temom “Dolazak cara Dušana u Dubrovnik”.Da li zbog teme ili nečeg drugog,na njoj i na njenom autoru oba svjetska rata ostavila su tragove.

Porijeklom iz mjesta Luka na ostrvu Šipanu ,Marko Murat je nižu i višu gimnaziju završio u jezuitskom seminarijumu ili sjemeništu,u Dubrovniku, gdje je stekao temeljno obrazovanje i vaspitanje.Do odlaska na studije slikartsva u Minhen,dane bezbrižnog djetinjstva i rane mladosti provodiće  s drugovima na Šipanu i u Dubrovniku.U autobiografiji “Iz mog života”,koju je napisao u poznim godinama ,reći će da je to razdoblje najljepše u njegovom životu.

UČITELJ SLIKANJA PO PRIRODI

Na studije slikarstva u Minhen,Murat odlazi 1887 godine.Studije je okončao 1893.godine radom pod nazivom “Cveti u Dubrovniku”,izvedenim prema osnovnim postavkama minhenske škole realističnog slikarstva.Tokom boravka u bavarskoj prijestonici upoznaje se i s Velimirom Teodorovićem ,vanbračnim sinom kneza Mihaila Obrenovića i Marije Berghaus.

Kao dobar poznavalac umjetnosti  i veliki dobrotvor(osnivač zadužbine “Velimirijanum”),Velimir Teodorović odlučio je da pomogne Muratovo dalje školovanje i zato mu je pomogao da dobije četvorogodišnju stipendiju.Početkom 1894.godine Murat dolazi u Beograd i biva postavljen na mjesto nastavnika crtanja u Prvoj muškoj gimnaziji.Iste godine privređuje i prvu samostalnu izložbu u prostorijama Građanske kasine,a 1898 i drugu vrlo zapaženu izložbu na istom mjestu.

VITEZ AKADEMIJE

Poziv da izlaže u srpskom paviljonu Svjetske izložbe u Parizu ,Muratu stiže u vrijeme pripreme za drugu samostalnu izložbu u Beogradu 1898.godine.Još tokom studija Murat je želio da naslika veliku istorijsku kompoziciju koja bi prikazala dolazak moćnog srpskog srednjevjekovnog vladara  u grad Dubrovnik.Pozadina je bila zapravo težnja Srba i Hrvata za oslobođenje Dubrovnika koji je u to vrijeme bio pod vlašću Austrougarske.Takođe,ona je trebalo da učvrsti veze Srbije s Republikom svetog Vlaha na Jadranskom moru.Prema Muratovom umjetničkom viđenju ,to oslobođenje može da izvede upravo neki novi Dušan.

Upućen poziv došao je umjetniku kao poručen i on će sve do završetka rada na slici ,zbog prikupljanja građe i izrade skica,često putavati u Dubrovnik.Sliku je završio i prije odlaska u Pariz ,kratko vrijeme je izložio u svečanoj sali tadašnje Prve muške gimnazije u Beogradu. U Parizuje primljena sa pohvalama ,a lično kralj Milan Obrenović javno je pohvalio autora i njegovo djelo.Za sliku,Murat je dobio bronzanu medalju i titulu Officier d‘academie,koju je za posebna umjetnička ostvarenja dodjeljivao odbor Svjetske izložbe na čelu sa predsjednikom Francuske.

Umjetnik je odabrao trenutak prispijeća carskih galija u dubrovačku luku i svečani doček ,koji je dubrovački knez upriličio srpskom vladaru .Dubrovački knez (rektor) na slici nosi crveni plašt s kapuljačom na glavi.Uz njega su članovi velikog vijeća ,dubrovački nadbiskup  i mladi paž s podužom kosom,koji na zlatnom poslužavniku nudi caru hleb i so.Po običaju za takve prilike dubrovački zastavnik je u znak dobrodošlice do zemlje spustio bijeli barjak s likom svetog Vlaha ,zaštitnika grada Dubrovnika.U daljini se vide obrisi gradskog utvrđenja i sura brda prema Cavtatu .

Dostojanstven i moćan stav cara Dušana preovladava slikom.On je u pratnji carice Jelene i sina Uroša ,u ruci drži mač i korača ispod svilenog baldahina koji nose četiri dubrovačka vlastelina.Pored baldahina je grupa djevojčica koja po carevom putu prosipa mirišljavo cvijeće,kadulju,smilje,ruzmarin,lavandu…

dubrovnik1

Za pojedine ličnosti slikar je iskoristio osobe koje su mu bile bliske i čiji su portreti ,na taj način,krišom ušli u ovu istorijsku kompoziciju.Među kneževom svitom ,recimo,prepoznaje se lik poznatog dubrovačkog književnika dum Ivana Stojanovića,kao i lik Frana Gundulića,načelnika dubrovačke opštine.Jedan od Dušanovih pratilaca ima lik ministra prosvete  i profesora međunarodnog prava Milenka Vesnića,dok je slikar sebe naslikao u liku jednog od dubrovačkih vlastelina koji nose baldahin.Prema opštem utisku ,umjetnik je ovoj istorijskoj kompoziciji dao svečan i dostojanstven izgled,koji je posebno dobio na vrijednosti upotrebom plenerističke slikarske tehnike,što je bilo vrlo smjelo ,jer se ona rijetko koristila u istorijskom slikarstvu toga vremena.

 

 

Rajko Todorović-Todor

Rajko Todorović Todor zauzima jedno od najistaknutijih mjesta među savremenim crnogorskim slikarima. Ekspresionista spontanog, snažnog poteza i upečatljivog intenziteta boje, figurativac, već tri i po decenije pobuđuje pažnju likovne javnosti svježinom u ideji i izrazu.

Rajko Todorović Todor rođen je u Jasenovom Polju kod Nikšića 1952. Akademiju likovnih umjetnosti i postdiplomske studije završio je u Beogradu. Sedam godina radio je kao glavni scenograf u Televiziji Crne Gore. Član je Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore, čiji je predsjednik bio pet godina. Danas je profesor Fakulteta likovnih umjetnosti na Cetinju. Član je Dukljanske akademije nauka i umjetnosti i ima status istaknutog umjetnika. Imao je blizu trideset samostalnih izložbi i preko dvjesta zajedničkih u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je brojnih domaćih i inostranih nagrada i priznanja, među kojima je i najveće državno priznanje u Crnoj Gori –Trinaestojulska nagrada. Todorović pripada onoj vrsti stvaralaca koji, ne samo o umjetnosti i kulturi, već i o društvenim zbivanjima uvijek imaju otvoren i jasan stav, zbog čega je lako naći povod za razgovor s njim.

Todorovićev ekspresionistički stil ogleda se u širokim, slojevitim, gotovo deliričnim nanosima živih boja koje stvaraju nerazgradivu podlogu za likove, uokvirene unutar slike ili samim njenim ivicama. S podjednakom strašću fokusira se na istoriju i savremenost, doživljene kroz dramu egzistencije, dok je u prvom planu čovjek – najčešće ogoljen i obezličen. Kazano riječima Anrija Mišoa: „Izgubljeno lice“. U bogatoj kolekciji tih ispražnjenih, ili kao kod palimpsesta premazanih ili prestruganih lica i izduženih, svedenih ljudskih figura sadržana je Todorovićeva originalnost u obliku i boji. U njima se, shodno poznatom Gojinom „španskom slikarskom temperamentu“, ogleda Todorovićev crnogorski slikarski temperament.

Serije ljudskih glava Rajka Todorovića Todora, malog formata i postavljene u horizontalnim ili vertikalnim nizovima, nose u sebi jaki ekspresionistički naboj; one nisu samo metafore izgubljenog identiteta ljudi s ovih prostora, društvene, egzistencijalne ili emotivne izolacije i progonstva, već i svojevrstan suptilan memento žrtvama rata. One svojim snažnim psihološkim portretiranjem ukazuju na gubitak ljudskog središta, na gašenje humanosti, ali i na potpuno sivilo egzistencije, na tako – na žalost često – biološko i emotivno-mentalno vegetiranje. Monohromne pozadine slikâ u zasićenoj, nečistoj ili sivoj gami bojâ potcrtavat će taj utisak  izoliranosti i samoće, apatije, tuge, ali i simbolike depresije, duhovnog mrtvljenja ili fizičkog umiranja.

VOJO VLAHOVIĆ

Jpeg

Mit i slika se spajaju i pretvaraju u jedinstvenu, čudesnu istinu oko koje se gradi priča, vezuje prostor, začinje traganje… Konstanta Vlahovićevog stvaralačkog opusa je smisleno udaljavanje od figuracije, ali tako da se figura nikad sasvim ne izgubi iz vida, posebno ne njen prapočetak, ovdje dat kao hipotetički konstrukt koji označava opšti, naslijeđeni okvir cjelokupnog iskustva – arhetipska predstava žene. U širem smislu, prvobitni model, prototip, prauzor ili pratip… Apstraktne forme kao detalji, fragmenti ili djelovi cjeline uspješno se uklapaju u diskurs ostatka i krhotina figuracije. Na taj način, skoro nehotice, zanemarujući čistoću forme i površine, Vlahović je oslobodio svoju kompoziciju i ušao u kombinacije neočekivanih spojeva i naglašenih deformacija, koje, opet, vode ka većoj ekspresivnosti”.

Vojo Vlahović je rođen 1942. Godine. Umjetničku školu je završio u Herceg Novom, a Akademiju u Novom Sadu. Učesnik je brojnih umjetničkih kolonija. Od 1970. do danas u njegovoj radnoj biografiji zabilježeno je preko 45 samostalnih i preko deset grupnih predstavljanja likovnoj publici u zemlji i inostranstvu. Redovan je član ULUCG i redovan učesnik izložbi koje priređuje ovo udruženje.